WAT IS MIJN ELPEE WAARD?
Wat is mijn elpee waard?
Heb ik een pareltje in mijn collectie?
Hoe kan ik daarachter komen?
Home
€
Kun je rijk worden door slim te handelen in oude lp’s?
(artikel Business Insider)
Om te beginnen een kleine ontnuchterende introductie. En dat is gebaseerd op simpele statistieken.
De kans dat je in een “gewone” collectie een hele waardevolle elpee aantreft, is klein. Erg klein. De kans dat je wat leuks wint in de Staatsloterij is groter. Let op: met, dat je “wat leuks” wint, bedoel ik niet de jackpot! Met de enorme toegenomen populariteit van elpees zijn de gemiddelde prijzen (zowel nieuw als tweedehands) gestegen, zeker, maar een elpee die vijf jaar geleden een gewoon bedrag waard was, is nu nog steeds een gewoon bedrag waard. Een elpee die drie jaar geleden €15 waard was, zal nu misschien €20 - €25 waard zijn, geen €100 of meer.
In principe!
Want voorkeuren, smaken, zijn onderhevig aan trends. Wat vandaag weinig waard is, kan morgen meer waard zijn omdat er sprake is van een hernieuwde hype. Dat kan ook andersom! Maar wat is meer? En de hamvraag: wat is een pareltje? Wat beschouw je als waardevol? €100? €1.000? €10.000?
"Om hier een beetje een boterham mee te verdienen, moet je een plaat vaak wel vier tot vijf keer over de kop laten gaan."
$
£
De duurste elpee die ooit via Discogs werd verkocht, was $27.500 waard. Om nog een idee te krijgen: Wikipedia geeft aan dat het album “The Beatles” (ook bekend als het "White Album", Parlophone, UK album, 1968), en dan wel het persoonlijke exemplaar van Ringo Starr (nr. 0000001) volgens Rolling Stone Magazine, in december 2015 $790.000 opleverde. Naar verluid is dit de hoogste prijs die ooit is betaald voor een commercieel uitgebracht album. Het moge duidelijk zijn dat dit in alle opzichten een unicum is.
Is de kans groter in een collectie van een toegewijde verzamelaar? Als daarmee bedoeld wordt een verzamelaar die specifiek unieke exemplaren probeert te verkrijgen, beurs na beurs bezoekt, actief is op internet, lid is van specifieke fora, dan ja. Als het een verzamelaar is zoals ik: verzamelen om af te spelen, dan waarschijnlijk minder. De meeste collecties zijn bijeen gebracht door mensen die, net zoals ik, elpees kochten en kopen om ze af te spelen. Als het een ouder iemand is, die al in de jaren zestig elpees kocht, dan is de kans groter dat er een “mooi” exemplaar tussen zit, simpelweg omdat deze verzamelaar er vanaf het begin bij was en dus op de curve vooruitliep. En zich dit waarschijnlijk nooit heeft gerealiseerd.
Maar onder normale omstandigheden, zal de collectie geen pareltjes (financieel gezien) hebben.
En dan: terug naar de vragen aan de bovenkant van deze pagina.
Hoe bepaal je nou de waarde van een elpee? Als je alleen maar naar de artiest en titel kijkt, kun je wel eens ernstig teleurgesteld worden. Heb je de elpee “Please Please Me” van de Beatles in je kast staan, de eerste elpee van de Beatles, dan zou je zomaar kunnen denken: “de eerste elpee van de Beatles. Bingo!” om er dan later achter te komen dat het de zoveelste persing is (bijvoorbeeld uit 1972) en misschien ook nog wel geperst in Duitsland, Nederland of in een ander land. Waarde? Nou, niet noemenswaardig.
Dus, waar moet je naar kijken? Welke combinatie van factoren speelt hierbij een rol?
In principe gaat het om (een combinatie van) vijf factoren.
ƒ
1. De kwaliteit van het vinyl en de kwaliteit van de hoes. Het is logisch: hoe beter de kwaliteit is, hoe meer een elpee waard is.
Discogs (de meest gebruikte internetsite voor beheer, koop en verkoop van o.a. elpees) hanteert de volgende gradaties:
(M) MINT Perfect, als nieuw
(NM | M-) Near Mint Naqenoeg perfect, bijna als nieuw
(VG+) Very Good Plus 50% NM. Ziet er gebruikt uit, tekortkomingen vooral cosmetisch van aard
(VG) Very Good 25% NM. Tekortkomingen ook waarneembaar op het vinyl (enigszins hoorbaar)
(G | G+) Good (Plus) 10% NM. Afspeelbaar, maar tekortkomingen zijn wel goed te horen
(P | F) Poor | Fair 0-5% NM. Plaat zal overslaan en/of blijven hangen
(Generic) Generiek Geldt alleen voor de hoes: niet origineel, vaak een witte standaard.
2. Populariteit
Hoe groter de vraag naar een bepaalde artiest, hoe hoger de waarde. En dan kan nog sprake zijn van verhoogde populariteit van een specifiek album van een artiest.
Niet alle elpees van een artiest zijn even goed en dus gewenst. Heeft het album een handtekening van de artiest? Altijd goed voor de prijs.
3. De persing
Bij boeken noemen we het een oplage, bij elpees noemen we het een persing. Gaat het om de eerste persing uit het land van herkomst, dan kan het interessant zijn. Is
het een tweede, derde persing? Of nog later? Is de elpee in een ander land geperst? De waarde daalt. Is het een unieke demo of promo? Dan kan het weer wat meer
waard zijn. Is het een digitale remaster van een origineel? Best leuk, maar in principe niet veel waard. Ik heb zelf een versie van het “White Album” van de Beatles. Mijn
persing is uit 1978 en komt uit Nederland. Ik heb er €20,- voor betaald. Niet bepaald de jackpot. Maar wel mooi!
Hoe kun je zien welke persing je hebt? Ik ga nu ook weer even uit van het gebruik van discogs om onderstaande gegevens te controleren. Het gaat hier met name ook
Weer om de combinatie van deze gegevens. Dit kun je zowel op hun website als op de app doen.
a. Artiest en titel (zichtbaar op de hoes en label)
b. Eventueel serienummer op de (kaft van de) hoes en label
c. Land waar de elpee geperst is (made / printed in…)
d. Eventuele aanduidingen van de copyright (STEMRA is meestal Nederland)
e. Eventuele andere codes
f. De code(s) in het uitloopdeel (einde) van de groef (de runout matrix) van iedere kant van de elpee. Deze
(deze is soms lastig te zien, vaak moet je de elpee een beetje schuin houden om hem zichtbaar te maken).
Maar: deze code is wel erg belangrijk omdat hij in principe uniek is voor de persing. Zie de linkjes naar
de Matrix hiernaast.
4. Het aantal geperste albums van een persing
Vraag en aanbod. Is de vraag hoog en is er voldoende aanbod? Dan zal de prijs niet hoog zijn. Is de
vraag hoog en het aanbod beperkt, dan zal de prijs hoger zijn. Daarbij hoeft de algemene populariteit van
een artiest niet bepalend te zijn. Sommige (razend populaire) artiesten hebben albums in enorme aantallen
laten persen. Die zullen minder waard zijn. Dus ook eerste persingen kunnen daardoor een beperkte
waarde hebben.
5. Actuele factoren
De koers van de dag. Toen David Bowie overleed, stegen de prijzen van zijn albums. Artiesten, maar ook
genres kunnen nu eenmaal in populariteit veranderen. Is een artiest of genre populair, geheid dat de
prijzen van gerelateerde albums stijgen. Dat betekent ook dat de waarde van een album kan dalen als de
artiest of het genre uit de gratie raakt. Puntje van aandacht als het je om de waarde gaat.
Voorbeeld van een runout matrix
(Wikipedia - de foto is een link naar het artikel)
Het gaat hier voor de meeste mensen om een hobby, een liefhebberij. Dat neemt niet weg dat, ook in de wereld van de elpee, sprake is van een verschil in kennis en ervaring tussen liefhebbers. De een weet nu eenmaal meer dan de ander. Ik noem mijzelf een liefhebber die wat van muziek afweet, maar ik ben zeker geen expert. Ik kom een aardig eindje met wat ik weet, maar als het puntje bij het paaltje komt, moet ik ook navragen. Daar is niks mis mee. Raadpleeg bij twijfel dus altijd een expert. Het zou sneu zijn als je dolenthousiast een elpee te koop aanbied en dan blijkt later dat je het mis had. Los van de teleurstelling, zullen mensen daar ook een mening over hebben.
En let op: dat een elpee een bepaalde waarde heeft (volgens experts of discogs), wil dat nog niet zeggen dat je die prijs ook krijgt als je besluit de elpee te verkopen. Zo zullen handelaren over het algemeen minder betalen voor een elpee dan een verzamelaar. En dat heeft er alles mee te maken dat een handelaar ook zelf graag wat winst wil maken en dus een marge op het aankoopbedrag moet kunnen zetten. En ja, dat gaat ten koste van jouw verkoopprijs.
En bedenk ook: als je de elpee zelf wilt verkopen aan een (kritische) verzamelaar dan haal je je ook nog heel wat werk op de hals (identificeren persing, prijsbepaling, de plaat aanbieden op bijv. Marktplaats of Discogs, geschikt maken voor verkoop, goed en veilig verpakken, portokosten, etc…). Oh ja, en je loopt het risico dat de belastingdienst er wat van vindt wanneer je jaarlijks meer dan dertig items of voor meer dan €2000 on-line verkoopt. Een handelaar levert wellicht wat minder op, maar bespaart je ook wel weer een hoop gedoe.
En onthoud heel erg goed: als je op een beurs, rommelmarkt of waar dan ook een dure plaat tegenkomt, controleer altijd of dat klopt. Probeer (via Discogs) de waarde van de elpee te achterhalen, want helaas, ook in de wereld van de elpee kun je “boefjes” tegenkomen. Zo kocht ik ooit een picturedisk van de band RUSH in een platenzaak voor €25,-. Enkele maanden later zag ik diezelfde picturedisk op een platenbeurs aangeboden worden voor iets meer dan €300,-. Je kunt het een beetje mis hebben, maar dit rook naar wat anders.
Wees dus alert.
Verdere uitleg van een runout matrix
(pspatialaudio - de foto is een link naar het artikel)
Home